W wielu zakładach przemysłowych, a także w bardzo wielu gospodarstwach domowych i rolnych wciąż znajdują się wyroby azbestowe, głównie jako pokrycia dachowe obiektów. W dużo mniejszym stopniu są to innego rodzaju materiały i wyroby zawierające tę niebezpieczną substancję takie jak rury, izolacje termiczne, czy elementy utwardzenia dróg.

Od 2 - 3 lat media rozpisują się z początkiem roku o obowiązku informowania organów samorządowych o posiadanych zasobach tych niebezpiecznych materiałów. Rzeczywiście istnieje obowiązek inwentaryzowania azbestu jako substancji stwarzającej szczególne zagrożenie oraz składania informacji o ustalonym stanie do 31 stycznia każdego roku. Z przepisów wynika, że obowiązek ten jest powtarzalny i pomimo, że do niedawna w ogóle nie informowano o nim, to wymóg ten istnieje od samego początku obowiązywania ustawy Prawo ochrony środowiska czyli od 2001 r. 

Podstawą wymogu jest art. 162 ust. 3 – 5 ustawy. Wymóg ten jest zróżnicowany w zależności od tego, czy dotyczy przedsiębiorcy, czy osoby fizycznej nie prowadzącej działalności gospodarczej.

W przypadku przedsiębiorców przepisy  wymagają:

• dokumentowania rodzaju, ilości i miejsc występowania azbestu oraz sposobu jego eliminowania (poprzez inwentaryzację oraz oznaczenie np. na mapie miejsc występowania azbestu na terenie zakładu lub w dokumentacji technicznej),
• przeprowadzania kontroli stanu posiadanych wyrobów z azbestem w terminach wynikających z oceny ich stanu oraz sporządzania oceny stanu i możliwości dalszego bezpiecznego użytkowania tych wyrobów oraz przechowywania oceny do czasu sporządzenia nowej oceny (ten wymóg wynika z §4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest,
• corocznego przedkładania marszałkowi województwa na ustalonym formularzu informacji o rodzaju, ilości i miejscach występowania azbestu.

W przypadku osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej będących posiadaczami wyrobów zawierających azbest przepisy wymagają: 

• tylko corocznego przedkładania wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta na ustalonym formularzu informacji o rodzaju, ilości i miejscach występowania azbestu. 

Brak realizacji w/w wymagań może nieść za sobą konsekwencje w postaci ryzyka nałożenia grzywny na osobę lub podmiot reprezentujący zobowiązanego do realizacji w/w obowiązków. Wynika to z treści art. 346 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którymi:

• kto, wykorzystując substancje stwarzające szczególne zagrożenie dla środowiska, nie przekazuje okresowo odpowiednio marszałkowi województwa albo wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta informacji o rodzaju, ilości i miejscach ich występowania, czym narusza obowiązek określony w art. 162 ust. 3 i 4, podlega karze grzywny.
• tej samej karze podlega, kto w wymaganym zakresie nie dokumentuje rodzaju, ilości i miejsc występowania substancji stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska oraz sposobu ich eliminowania, czym narusza obowiązek określony w art. 162 ust. 2.

Grzywna może być orzekana w granicach wynikających z art. 24 §1 kodeksu wykroczeń.

Potencjalny wymiar grzywny zgodnie z kodeksem wykroczeń wynosi od 20 zł do 5000 zł.

Dodatkową sankcją za brak spełniania wymogu informacyjnego w zakresie wyrobów azbestowych może być wykluczenie z potencjalnych programów dofinansowań do demontażu i utylizacji materiałów i wyrobów zawierających azbest. Należy mieć świadomość, że zgodnie z obowiązującymi przepisami wszystkie wyroby zawierające azbest muszą zostać usunięte do końca 2032 r. czyli w przeciągu najbliższych 7 lat. Szacunki mówią o nawet 7 mln ton wyrobów z azbestem czekających wciąż na usunięcie i zagospodarowanie jako odpad.

Uwzględniając dane z dotychczasowych 12 lat trwania procesu usuwania azbestu w naszym kraju wydaje się być to w pełni nierealne, bowiem dotychczas usunięto zaledwie ok. 17% jego całości.

Trudno jednak przewidzieć jaki będzie rozwój sytuacji w końcowym etapie wyznaczonego okresu. Niewątpliwie wsparcie w demontażu i utylizacji tego odpadu będzie ważne. Obecnie koszt demontażu (nie można tego robić samodzielnie) i utylizacji 1 tony azbestu wynosi 900 – 1500 zł/netto czyli 45 – 70 zł/netto za m2 pokrycia eternitowego. Licząc więc po najniższych dzisiejszych stawkach koszt usunięcia całości zalegającego wciąż w Polsce azbestu wynosi co najmniej 7 mld złotych netto, a ok. 2030 r. wynosił on będzie prawdopodobnie co najmniej 15 – 20 mld złotych netto, bowiem jest oczywistym, że za 4 lata koszt ten będzie co najmniej 2 razy wyższy. Niewątpliwie zatem utrata możliwości skorzystania ze wsparcia w postaci programu dofinansowania byłoby dotkliwa.

TUTAJ znajdziecie Państwo formularz niezbędny do dokonania zgłoszenia.