Właśnie zakończyły się konsultacje publiczne projektu nowej ustawy o wyrobach budowlanych, który został wpisany do prac legislacyjnych w dniu 21 października br. w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji jako rządowy projekt pod pozycją UC117.

Przedmiotowy projekt ma zastąpić od 1 stycznia 2027 r. aktualnie obowiązującą ustawę o wyrobach budowlanych z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U.2021.1213). Zmiana ustawy jest konieczna w uwagi na uchwalenie oraz rozpoczęcie obowiązywania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3110 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych zasad wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylenia rozporządzenia (UE) nr 305/2011.

Rozporządzenie to uchyliło (z zachowaniem okresu przejściowego dla zdecydowanej większości przepisów) rozporządzenie potocznie nazywane 305/2011 lub CPR, które aktualnie reguluje zasady wprowadzania do obrotu na wspólnym rynku wyrobów budowlanych. Wobec istotnych zmian, jakie implikuje nowe rozporządzenie 2024/3110 niezbędne jest dostosowanie prawodawstw wewnętrznych państw członkowskich UE do nowego aktu, stąd prowadzone prace nad projektem nowej ustawy o wyrobach budowlanych.

Dla przypomnienia rozporządzenie 2024/3110 nazywane także nowym CPR  weszło w życie 7 stycznia br., zaś okres przejściowy do jego wdrożenia upłynie 8 stycznia 2026 r. Oznacza to, że już za półtorej miesiąca zacznie w pełni obowiązywać, choć dla zdecydowanej większości producentów materiałów budowlanych jeszcze przez jakiś czas wiążące będą regulacje i zasady określone w głównych rozdziałach rozporządzenia 305/2011. 

Projekt nowej ustawy przenosi w większości do swojej treści dotychczasowe rozwiązania znane z obowiązującej ustawy o wyrobach budowlanych. Uzupełnia je jednak o nowe zagadnienia, które wprowadziło rozporządzenie 2024/3110, a które siłą rzeczy dotychczas nie występują w obowiązującej ustawie. Dotyczy to m.in. sprzedaży online czy pojedynczego punktu kontaktowego. Są także nowe rozwiązania praktyczne, które były postulowane od dłuższego czasu przez różne środowiska związane z rynkiem budowlanym.

Najistotniejsze, projektowane zmiany w przepisach nowej ustawy o wyrobach budowalnych:

• wprowadzenie nowych definicji głównie poprzez odesłanie do regulacji rozporządzenia 2024/3110. Zaznaczyć należy, że wiele z nich uległo modyfikacji w stosunku do określonych w rozporządzeniu 305/2011 poszerzając zakres znaczeniowy. Również pojawiły się nowe, dotychczas nie występujące definicje np. dystrybutor, deklarowane zamierzone zastosowanie, udostępnianie wyrobu online, internetowa platforma cyfrowa.
• wprowadzenie w duchu cyfryzacji wymogu dostarczenia lub udostępnienia przez producenta wobec odbiorcy kopii krajowej deklaracji w wersji elektronicznej, a wraz z nią karty charakterystyki lub informacji o substancjach zawartych w wyrobie budowlanym, o których mowa odpowiednio w art. 31 lub art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniającego dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (jedynie na żądanie odbiorcy będzie mogło nastąpić przekazanie powyższej dokumentacji w wersji papierowej).
•  dość zasadnicze ograniczenie możliwości objęcia wyrobów budowlanych krajowymi ocenami technicznymi (KOT), bowiem będzie to możliwe wyłącznie dla tych rodzajów wyrobów, które nie spełnią warunków określonych w ustępie 1 tego przepisu.
• dość zasadnicze ograniczenie możliwości stosowania procedury dopuszczenia do jednostkowego zastosowania wyrobu w obiekcie budowalnym, które to dotychczas jest stosunkowo szeroko wykorzystywane.
• poza powtórzeniem istniejących już obowiązków producenta związanych z wprowadzaniem do obrotu lub udostępnianiem na rynku krajowym wyrobu budowlanego, uwzględnienie także nowe elementy tj. obowiązek przedstawienia odbiorcom wyrobu przy sprzedaży na odległość w widoczny sposób informacji o oznakowaniu CE oraz towarzyszących mu, etykiecie wyrobu, oraz o nośniku danych powiązanym z cyfrowym paszportem produktu (od momentu, gdy dane elementy będą wymagalne), a także obowiązek dostarczenia bezpłatnie podmiotom udostępniającym ten wyrób na rynku do sprzedaży, online lub w inny sposób na odległość cyfrową kopię znaku budowlanego oraz informacji towarzyszących temu oznakowaniu i krajowej deklaracji właściwości użytkowych, albo adres do strony internetowej, na której umieszczone są te dane.
• określenie wymagań związanych z elementami, które muszą towarzyszyć ofercie wyrobu budowlanego udostępnianego online lub za pomocą innych środków sprzedaży na odległość (znak budowlany, wymagane informacje towarzyszące temu znakowi oraz adres strony internetowej producenta, na której jest umieszczona krajowa deklaracja właściwości użytkowych wyrobu budowlanego); regulację tą należy stosować jednolicie niezależnie od tego, czy oferentem jest dystrybutor, czy producent wyrobu budowlanego, a wciąż nie każdy producent załącza do oferty online swoich wyrobów wszystkie wymagane elementy.
• likwidacja Wykazu Zakwestionowanych Wyrobów Budowlanych, który został uznany za nieefektywne narzędzie nadzoru nad rynkiem.
• wprowadzenie rozwiązania, że w przypadku pobierania w trakcie kontroli próbek wyrobów u dystrybutora (czyli u sprzedawcy) lub na placu budowy organ kontrolujący informuje o fakcie zlecenia badania próbek producenta lub importera wyrobu budowlanego.
• poszerzenie zakresu żądań kontrolujących w związku z prowadzoną kontrolą wyrobu budowlanego m.in. o możliwość żądania dokumentów, danych lub informacji dotyczących zgodności i aspektów środowiskowych i technicznych produktu, w tym udzielenia dostępu do wbudowanego oprogramowania w zakresie, w jakim taki dostęp jest niezbędny do celów oceny zgodności produktu z mającymi zastosowanie przepisami, w każdej formie lub formacie i niezależnie od nośnika danych lub miejsca, w którym takie dokumenty, specyfikacje techniczne, dane lub informacje są przechowywane, oraz umożliwienia sporządzenia lub pobrania kopii tych dokumentów, specyfikacji technicznych, danych lub informacji.
• wprowadzenie wymogu doręczenia producentowi lub importerowi wyrobu sprawozdania z badań zabezpieczonej w trakcie kontroli próbki wyrobu wraz z protokołem kontroli, jeżeli próbka została pobrana u dystrybutora lub z wyrobów składowanych na budowie. Jest to kolejne pożądane i korzystne dla producentów rozwiązanie, którego dotychczas brakowało.
• wprowadzenie możliwości wnioskowania przez producenta lub dystrybutora o zbadanie zabezpieczonej u dystrybutora lub na placu budowy próbki kontrolnej wyrobu umożliwiając tym samym badanie weryfikacyjne.
•  określenie zakresu i zasad postępowania kontrolnego w przedmiocie weryfikacji informacji udostępnianych z wyrobami oferowanymi na odległość. Jest to nowy element ustawy.
• określenie decyzji, jakie mogą być podejmowane wobec internetowych platform handlowych lub podmiotów gospodarczych udostępniających online wyroby bez pośrednictwa internetowych platform handlowych (nakaz usunięcia z interfejsu online konkretnych nielegalnych treści odnoszących się do wyrobu budowlanego niezgodnego z wymaganiami lub zablokowania dostępu do tych treści).
• podwyższenie górnej kwoty administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy ze 100.000 zł do 150.000 zł.
• poszerzenie katalogu kar związanych z naruszeniem przepisów ustawy.
• podwyższenie kwot kar za poszczególne naruszenia wymienione w ustawie.

Proces prac legislacyjnych nad ostatecznym kształtem ustawy znajduje się w początkowym etapie prac, zaś w ramach konsultacji publicznych zgłoszonych zostało wiele uwag.  

Z całością dokumentacji dotyczącej tego projektu, w tym z uwagami złożonymi na etapie konsultacji publicznych można się zapoznać tutaj

Z treścią uwag złożonych przez Zrzeszenie można się zapoznać na stronie RCL pod powyższym linkiem lub tutaj