W środę 11 marca w siedzibie Ministerstwa Klimatu i Środowiska odbyło się spotkanie przedstawicieli resortu z przedstawicielami organizacji reprezentujących branże energochłonne.
Resort Klimatu i Środowiska reprezentowali Sekretarz Stanu Krzysztof Bolesta oraz Paweł Różycki Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Powietrza i Negocjacji Klimatycznych.
Stronę gospodarczą reprezentowali przedstawiciele organizacji branżowych m.in. producentów cementu, ceramiki budowalnej oraz użytkowej, ciepłownictwa, odbiorców energii elektrycznej i gazu, przemysłu chemicznego, hutnictwa i stalownictwa.
W spotkaniu uczestniczył także przedstawiciel Zrzeszenia Dyrektor Biura Tomasz Rowiński.
Spotkanie miało na celu zaprezentowanie wstępnych założeń rządu w obszarze rewizji systemu EU ETS na okres 07.2026 – 2030, ale także spojrzenia na dalszą perspektywę. Głównie jednak oczekiwaniem organizatora spotkania było poznanie poglądów i postulatów przedstawicieli branż energochłonnych w kontekście prowadzonego procesu rewizji systemu ETS oraz postulatów w zakresie modyfikacji rozwiązań obecnie obowiązujących.
Wśród wskazanych przez przedstawicieli resortu jako główne problemy podniesiono:
- Nowy cel klimatyczny UE stanowiący o redukcji emisji o 90% do 2040 r. jako mało realny i zarazem determinujący wiele działań budzących obawy,
- Ryzyko wyczerpania darmowych uprawnień przed 2040 r.
Jako główne obszary możliwych zmian w ramach rewizji ETS wskazano:
- Modyfikacje w ramach bezpłatnych uprawnień,
- Korekty w zakresie progu wyłączenia 20 MW,
- Rekompensaty kosztów pośrednich,
- Włączenie do ETS gospodarki odpadami,
- Limity emisji poprzez korekty współczynnika LRF,
- Zmiany w zakresie rezerwy stabilizacyjnej,
- Modyfikacje dotyczące Funduszu Modernizacyjnego oraz Funduszu Inwestycyjnego.
Wśród postulatów Polski dotyczących rewizji EU ETS wskazano:
- Obniżenie współczynnika LRF, aby zapewnić dostępność uprawnień aż do 2050 r.,
- Bezpłatne uprawnienia dla sektorów objętych CBAM,
- Wyłączenie spod ETS obronności,
- Zmiany zasad karania za brak rozliczenia emisji,
- Dopuszczenie do systemu ETS międzynarodowych mechanizmów finansowania,
- Utrzymanie Funduszu Modernizacyjnego,
- Urealnienie kształtowania benchmarków,
- Ustalenie dolnych i górnych granic cen uprawnień,
- Ukrócenie spekulacyjnego mechanizmu handlu uprawnieniami,
- Bezpłatne uprawnienia dla ciepła systemowego,
- Bezpłatne pozwolenia za plany inwestycyjne
Jeżeli chodzi o zgłaszane podczas spotkania przez przedstawicieli organizacji branżowych postulaty co do zasady pokrywały się one w zasadniczej ich liczbie i odnosiły się do:
- Konieczności utrzymania darmowych uprawnień także po 2030 r.,
- Potrzeby powiększenia puli darmowych uprawnień do emisji oraz ich czytelnego przydzielania,
- Nierealnych i odbiegających od racjonalności zasad ustalania benchmarków dla poszczególnych sektorów,
- Nierówności dostępu do oraz nie racjonalność zasad finansowania działań dekarbonizacyjnych przez istniejące fundusze i narzędzia finansowe skutkującej przerzucaniem tych kosztów na państwa członkowskie,
- Potrzeby wyeliminowania mechanizmów spekulacyjnych z obszaru ETS, które windują ceny uprawnień,
- Potrzeby wzmocnienia Funduszu Modernizacyjnego,
- Konieczności dopuszczenia możliwości pozyskiwania kredytów inwestycyjnych i modernizacyjnych na rynkach międzynarodowych,
- Wyłączenia z systemu ETS produkcji i materiałów wykorzystywanych w przemyśle obronnym,
- Utrzymania rekompensaty kosztów pośrednich także po 2030 r.
Ponadto przedstawiciele niektórych branż np. produkcji cementu, czy ceramiki wskazywali, że poza samym systemem ETS dużym problemem jest zwiększający się dynamicznie import materiałów i produktów z obszaru państw trzecich, brak efektywnej ochrony przed tańszym importem, brak jak dotychczas efektywnego działania ze strony CBAM, a także brak w niektórych sektorach dalszych możliwości redukcji emisji ze względów technologicznych.
Pobocznie poruszony został także temat sytemu ETS2, z uwagi na fakt, iż jest on uregulowany w tym samym akcie prawnym UE. Ze stanowiska zaprezentowanego na spotkaniu przez przedstawicieli Resortu Klimatu i Środowiska, ale także i z wcześniej prezentowanych wypowiedzi wynika, że Polska jest przeciwna uruchomieniu tego systemu i opowiada się za przyjęciem jego dobrowolności lub za jego przesunięciem do 2030 r. czyli do momentu kolejnego przeglądu systemu ETS. Podkreślono także, że na moment obecny nie są prowadzone prace legislacyjne, które na gruncie prawa krajowego miałyby wprowadzić system ETS2 na grunt krajowy.
Na zakończenie Pan Minister Bolesta wskazał jednoznacznie, iż w kontekście sytemu EU ETS jakkolwiek nie byłby on negatywnie oceniany na dzień dzisiejszy nie istnieje opcja odejścia od niego przez Komisję Europejską. To, nad czym pracuje m.in. Polska jako państwo członkowskie to wypracowanie jak najdalej idących zmian z korzyścią dla sektorów energochłonnych. Duża tutaj jest jednak rola organizacji branżowych, szczególnie na poziomie europejskim, o co na zakończenie spotkania Pan Minister zaapelował.
Przegląd systemu ETS musi zakończyć się w lipcu 2026 r.
